Nederlanders laten de komende jaren maar liefst € 973 miljard aan erfenissen achter

Nederland staat aan de vooravond van een ongekende overdracht van vermogen. De komende jaren gaat naar verwachting maar liefst € 973 miljard aan erfenissen over naar een volgende generatie. Vooral de sterk gestegen huizenprijzen en de vergrijzing zorgen ervoor dat er steeds grotere bedragen worden nagelaten.

Nederlanders laten de komende jaren € 973 miljard aan erfenissen achter

Het enorme bedrag zorgt tegelijkertijd voor discussie over de erfbelasting. Uit onderzoek van het Centraal Planbureau blijkt dat meer dan de helft van de Nederlanders vindt dat erfenissen zwaarder mogen worden belast. De vraag is vooral wat de grootste vermogensoverdracht in de Nederlandse geschiedenis betekent voor de verdeling van rijkdom.

Een belangrijke verklaring voor de enorme erfenisgolf is de ontwikkeling van de Nederlandse huizenmarkt. Sinds 2013 zijn de huizenprijzen vrijwel verdubbeld, waardoor veel oudere huiseigenaren inmiddels over een aanzienlijke overwaarde beschikken.

Lees ook: Zoveel belasting dient er over een erfenis te worden betaald

Tegelijkertijd vergrijst Nederland. De bevolking wordt ouder en het aantal nalatenschappen neemt daardoor toe. Vooral Nederlanders boven de 65 jaar hebben de afgelopen jaren hun nettovermogen sterk zien stijgen.

Dat is ook terug te zien in de cijfers. Tussen 2013 en 2022 nam het totale bedrag dat jaarlijks werd nagelaten met ongeveer € 10 miljard toe. In dezelfde periode stegen de inkomsten uit erfbelasting met bijna € 1 miljard.

Verschillen tussen erfgenamen zijn enorm

Het bedrag van € 973 miljard wordt vanzelfsprekend niet gelijk over alle Nederlanders verdeeld. Wie vermogende ouders met een eigen woning heeft, kan op termijn een aanzienlijk groter bedrag erven dan iemand van wie de ouders hun hele leven een woning hebben gehuurd.

De verschillen zijn opvallend. Kinderen van 75-plussers die zelf huren en ouders met een huurwoning hebben, erven gemiddeld ongeveer € 18.000. Wanneer de ouders een koopwoning bezitten, loopt de gemiddelde erfenis op tot € 368.000. Bij kinderen die zelf al een koopwoning bezitten, kan het gemiddelde bedrag zelfs oplopen tot € 463.000. Dat komt onder meer doordat vermogende ouders hun kinderen vaak al eerder financieel hebben ondersteund.

Meer discussie over erfbelasting

De enorme vermogensoverdracht zorgt ervoor dat de discussie over erfbelasting opnieuw oplaait. Kinderen betalen momenteel 10% belasting over het belastbare deel van een erfenis tot € 158.669. Over het bedrag daarboven geldt een tarief van 20%.

Niet iedere erfenis wordt belast. De hoogte van de vrijstelling is afhankelijk van de relatie tussen de erfgenaam en de overledene. Pas over het bedrag boven die vrijstelling moet erfbelasting worden betaald. Voorstanders van een hogere erfbelasting wijzen vooral op de groeiende vermogensongelijkheid. Grote erfenissen komen bij een relatief kleine groep terecht, terwijl Nederlanders zonder vermogende ouders nauwelijks profiteren van de komende vermogensoverdracht.

Ook politiek Den Haag kijkt naar de manier waarop vermogen wordt doorgegeven aan een volgende generatie. De laatste grote wijziging van de Successiewet dateert uit 2010 en verschillende onderdelen van de schenk- en erfbelasting worden momenteel opnieuw bekeken.

Zo wil het kabinet bepaalde constructies rond ongelijke vermogensverdelingen tussen partners aanpakken. Ook kregen erfgenamen sinds begin dit jaar meer tijd om aangifte te doen: de termijn werd verlengd van acht naar twintig maanden. Daarnaast moeten verschillende forfaits binnen de schenk- en erfbelasting worden vernieuwd, zodat deze beter aansluiten bij de huidige marktrente en levensverwachting. Als de plannen doorgaan, moeten de nieuwe regels op 1 januari 2028 ingaan. Lees ook: Uit onderzoek blijkt: huidige babyboomers zullen de allerrijkste generatie ooit zijn